25 May 2012

ΟΡΤΥΚΙ (Coturnix coturnix)


Tέλος Μαρτίου, αρχές Απριλίου, μαζί με τον ήλιο που δεν έμεινε κει κάτω που πήγε, μας έρχονται και τα ορτύκια. Τα μικρά αυτά πουλιά, οι χαμοπέρδικες, αψηφώντας όλους τούς κινδύνους ενός τέτοιου μακρινού ταξιδιού απάνω από τη Μεσόγειο.
Τα ορτύκια είναι τα μικρότερα από όλα τα ορνιθοειδή. Τα φτερά τους με λίγο κίτρινο και καφέ, αλλά πολύ ανοιχτό, παίρνουν ένα χρώμα σαν τη γη και γι' αυτό δύσκολα διακρίνονται στο χώμα όπου ζουν. Αλλά και μεταξύ τους δεν διακρίνονται, δηλ. ποιο είναι το αρσενικό και ποιο το θηλυκό, εκτός σ' εξασκημένο μάτι, από την κοψιά και τη ζωηράδα που δείχνει το ζωντανό αρσενικό, ή από εκείνο το χαρακτηριστικό ξεφώνημα κριιικ που βγαίνει το ίδιο τις περισσότερες φορές στο σήκωμα.

Ζουν σε πεδιάδες ή ελαφρές πλαγιές, σε καλλιεργημένους ή χέρσους τόπους τσαΐρια χωρίς νερά. Ένα κρίκ κρίκ κρίκ από την χαραυγή ως το κολατσιό, μαρτυράει που γυροφέρνουν. Αυτό το τραγούδι τους θα 'κανε την πέρδικα να θυμώσει, γιατί της παράβγαιναν στο πρωινό της λάλημα και γι' αυτό αν και συγγενόπλα της, έκοψε κάθε σχέση μαζί τους. Η μούσα μας αποθανάτισε αυτά τα τσακώματα τους. «Ένα πουλί θαλασσινό κι ένα πουλί βουνίσιο τα δύο παραμαλώνανε ποιο να πρωτολαλήσει γυρίζει το θαλασσινό και λέει του βουνίσιου μη με μαλώνεις ρε πουλί και μη με παραπαίρνεις εγώ πουλί μ' δε κάθομαι στο ιδικό σου τόπο κι αν κάτσω Μάη και θεριστή κι όλο τον Αλωνάρηκι αν πάρω κι απ' τον Αύγουστο ως είκοσι μερούλες»



Τρώνε σποράκια φύλλα, σκαθάρια, και σαλιγκάρια. Νερό αν βρουν πίνουν, αν δεν βρουν δεν πίνουν. Τους αρκεί η δροσιά και το νερό που έχει η τροφή τους. Τη φωλιά τη φτιάχνει το θηλυκό με λίγα χορταράκια μέσα σ' ένα μικρό βαθούλωμα χωρίς καμία τέχνη και χωρίς να βοηθιέται από το αρσενικό. Τα 8-12 αυγά του τα κλωσάει επίσης μονάχα αυτό. Το αρσενικό δεν ενδιαφέρεται ούτε για την κλώσα, ούτε για ι' αυγά, ούτε και για μικρά που έρχονται στον κόσμο σε 18-19 μέρες.

Τα ορτύκια, μόλις βγουν από το αυγό, μπορούν ν' ακολουθούν τη μάνα ευθύς βαδιστικά και σε 5-6 εβδομάδες αναπτύσσονται τόσο, ώστε μπορούν να ξεκινήσουν για την Αφρική, για το μεγάλο ταξίδι τους.
Το ζευγάρι, πολλές φορές τον Αύγουστο, κάνει άλλη μία γέννα... Τα μικρά ως να ξεκινήσουν για την Αφρική, προφταίνουν και μεγαλώνουν κι έτσι μπορούν κι αυτά να μεταναστεύουν, έστω και τελευταία. Έτσι εξηγείται ακόμα γιατί πετυχαίνουν να σκεπάζουν όλες τις ζημιές που τους κάνουν οι νυφίτσες, οι αλεπούδες, οι γάτες, οι σκαντζόχοιροι, τα γεράκια κι οι κακοκαιρίες όταν περνούν τη Μεσόγειο.
Αρχές Σεπτεμβρίου με 15-20 Οκτώβρη, σπάνια αρχές Νοέμβρη, φεύγουν για την Αφρική, όπου θα ξεχειμωνιάσουν. Συνήθως ξεκινούν μ' ελαφρό δυτικό, νοτιοδυτικό πουνέντη, πονεντογαρμπή ή με βορειοανατολικό γραίγο. Με βοριάδες δεν ξεκινούν ποτέ, γιατί με το χτύπημα που τους κάνει από πίσω, δεν τα' αφήνει να πετάξουν. Αν λοιπόν, όταν γίνονται τα περάσματα, συμπέσει να φυσάει βοριάς, βρίσκονται πολλά στις θέσεις από όπου ξεκινούν π.χ. στη Λαυρεωτική, στη Μάνη κλπ., γιατί περιμένουν ν' αλλάξει ο καιρός.
Ανάλογα με τον καιρό, πετούν άλλοτε ψηλά ως δύο χιλιάδες μέτρα, κι άλλοτε πάνω από τη θάλασσα μόλις λίγα μέτρα.
Στη δεύτερη αυτή περίπτωση, μερικοί λένε ότι αμολάνε ένα λιθαράκι που κρατούν στο στόμα του για να δουν πόσο είναι από κάτω η θάλασσα, μήπως μέσα στο πέταμα τους δεν προσέξουν και πέσουν στο νερό. «Η αλεπού δεν χώραγε στην τρύπα της, κολοκύθια στην ουρά της κρέμαγε», λέει μία παροιμία. Αυτά δεν μπορούν έτσι να περάσουν την Μεσόγειο, λιθάρια στο στόμα τους θα κρατούν. Αλλά άσχετα προς αυτό, πως είναι δυνατόν ν' ακούσουν το μικρό λιθαράκι μέσα στον θόρυβο που κάνει το πέταμα τους και πως εξ άλλου, θα προφταίνουν να το ακούσουν, όταν πέφτουν με μία ταχύτητα μεγαλύτερη από σαράντα χιλιόμετρα την ώρα; Φαίνεται ότι θα τ' ακούνε τα πίσω που έρχονται και θα σφυρίζουν το νέο στα μπροστά για να κανονίζουν το ύψος!

Άλλοι πάλι λένε όχι αν κουραστούν κι η θάλασσα είναι ήσυχη, κάθονται στο νερό κι όταν ξεκουραστούν, ξαναπετάνε. Αμ τότε τι τα θέλουν τα λιθαράκια, αφού μπορούν σαν άλλοι γλάροι να κάθονται και να ξεκουράζονται; Κακόμοιρα ορτύκια! Δε σας φτάνουν τα βάσανα του ταξιδιού σας, έχετε το βάσανο ν' ακούτε του καθενός το μακρύ και το κοντό...

Μόλις φτάσουν στην Αφρική, πέφτουν αποκαμωμένα κατάνακρα στην παραλία. Συνέρχονται όμως γρήγορα κι αρχίζουν να φεύγουν προς το εσωτερικό. Έτσι εξακολουθούν το ταξίδι τους ως τον Ισημερινό και πιο κάτω, χωρίς σ' όλο αυτό το ταξίδι τους να χρησιμοποιούν τις φτερούγες τους, εκτός σ' εξαιρετικές περιστάσεις.

Στα ταξίδια τους πετούν σε κοπάδια από εκατοντάδες και χιλιάδες κομμάτια. Το αντάμωμα τους γίνεται τυχαία στις θέσεις απ' όπου ξεκινούν κι όχι ύστερα από συνεννόηση, όπως συμβαίνει μ' άλλα πουλιά, π.χ. με τα χελιδόνια.

Στην Ελλάδα, αν και το χειμώνα το κρύο πολλές φορές είναι αρκετά τσουχτερό, βρίσκονται πολλά σ' ορισμένα μέρη, όπως π.χ. στην κοιλάδα του Μόρνου, στην Αγια, στον Αλμυρό, στην Κωπαΐδα, σε διάφορες θέσεις της Αττικής κλπ. Είναι τα πληγωμένα, τ' αδύνατα τα πολύ παχιά, ή τα από αργές γέννες. Καταλαβαίνουν ότι δεν αντέχουν για ένα τόσο μακρινό ταξίδι και προτιμούν να μείνουν μαζί μας. Ίσως μάλιστα, αυτά δεν θα 'πρεπε να σκοτώνονται, γιατί μέσα στα πολλά χρόνια, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε ντόπια, δηλαδή σε καθεστικά και τότε κάθε χειμώνα θα 'χαμε περισσότερα απ' όσα τώρα..
Στο ανέβασμα τους για την Ευρώπη, τα πολλά δεν προτιμούν την Ελλάδα που στέκει τόσο μακριά από την Αφρική. Δεν είναι τότε τόσο παχιά όσο στο κατέβασμα και τα κότσια τους δεν το λένε για τέτοιο μεγάλο πήδημα.


ΠΗΓΗ:http://www.gpeppas.gr/



Οι βολές... στα κοντινά ορτύκια


Ανάμεσά μας εδώ στο γραφείο έχουμε τουλάχιστον έναν -όνομα δεν θα αποκαλύψω- που οι τουφεκιές του στα ορτύκια μετά τη φέρμα του σκύλου γίνονται κάπου ανάμεσα στα... 8 με 15 μέτρα!

Δεν τον έχω ρωτήσει αν το κάνει συνειδητά ή από συνήθεια, αλλά πάντως το κάνει.

Και δεν είναι ο μόνος βέβαια, αφού αυτές οι «μπηχτές» και γρήγορες βολές ακόμα και σε ένα θήραμα σαν το ορτύκι, αποτελούν συνειδητή ή ασυνείδητη επιλογή πολλών κυνηγών, είτε στα ντοπιάρικα ορτύκια είτε στα περασματιάρικα αργότερα...
Το «σκηνικό» θα το έχετε δει και εσείς: με τη φέρμα του σκύλου ο κυνηγός παίρνει θέση, το ορτύκι φτερουγίζει, και πριν καλά φτάσει τα δέκα μέτρα... η τουφεκιά έχει φύγει. Αυτοί που επιδίδονται σε αυτές τις «express» τουφεκιές μπορεί να έχουν τους λόγους τους... Οταν π.χ. οι βολές είναι κοντινές, το σκυλί θα κουραστεί λιγότερο μέσα στο λιοπύρι για να κάνει απόρτ.
Επίσης, οι κοντινές βολές σε ένα ορτύκι έχουν συνήθως κατηφορική τροχιά, άρα είναι πιο ασφαλείς στα κυνηγοτόπια όπου σημειώνονται «συνωστισμοί».
Βέβαια, υπάρχει και ο ισχυρός αντίλογος!


Οι περισσότεροι κυνηγοί αφήνουν το ορτύκι να «στρώσει» την πορεία του, επωμίζοντας αργά και ομαλά και δίνοντας χρόνο στον εαυτό τους να σκοπεύσει... Οι βολές τους είναι από τα 20 μέτρα και πέρα, συχνά στα 25 με 30!
Ποια άραγε είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος, η express ή η νωχελική;
Τα επιχειρήματα των φίλων της express έχουν μια λογική βάση, αλλά όταν το ορτύκι «κεντραριστεί» σε μια τουφεκιά με κύλινδρο ή βελτιωμένο κύλινδρο στα 12 μέτρα, είναι αυτονόητο ότι... θα γεμίσει σκάγια! Εδώ πρέπει ο καθένας να θυμάται ότι το ορτύκι είναι ένα εκλεκτό θήραμα και... εξαιρετικός μεζές.



Το άνοιγμα του κυλίνδρου στα 12 μέτρα είναι 70 εκατοστά. Αυτό σημαίνει πως με 30 γραμμάρια σκάγια νούμερο 9 ?όπως η συνηθισμένη ριξιά ορτυκιού- θα βρεθούν στο αέρα 630 σκάγια, ένα σημαντικό ποσοστό των οποίων θα... συναντήσει το θήραμα, και από εκεί... τα δόντια μας!

Στα 25 μέτρα, αντιθέτως, η τουφεκιά ανοίγει στα 105 εκατοστά και αραιώνει ανάλογα... Ενα ορτύκι που «κεντράρεται» στα 25 μέτρα, θα χτυπηθεί με τα μισά σκάγια από αυτά που θα το καταβάλουν στα 12 μέτρα. Και μισά σκάγια στο πουλί σημαίνει... μισά σκάγια και στα δόντια!
Βέβαια, αυτές οι «μακρινές» τουφεκιές θέτουν ένα μικρό ζήτημα ασφαλείας, καθώς το ορτύκι συνήθως παίρνει ύψος, ενώ το στόμιο της κάννης καλύπτει τον ορίζοντα και ίσως εμποδίζει να αντιληφθούμε την ύπαρξη ενός άλλου κυνηγού λίγο πιο μακριά...
Ομως, τώρα πια είναι υποχρεωτικό το πορτοκαλί γιλέκο στο κυνήγι του ορτυκιού, οπότε η επιβεβλημένη επαγρύπνηση για το «βάθος» της τουφεκιάς μας γίνεται πιο εύκολη.

Πάντως, για όσους επιμένουν στις γρήγορες και κοντινές τουφεκιές, ίσως να υπάρχει και ένας... «τρίτος δρόμος».
Αυτό θα μπορούσε να γίνει μειώνοντας όσο γίνεται τη γόμωση για τις express τουφεκιές!
Στην Ελλάδα βέβαια δεν έχουμε ακόμα ανακαλύψει... τις «μισοριξιές», παρότι στο εξωτερικό είναι πολύ διαδεδομένες. Πρόκειται για 12άρια φυσίγγια με 19 γραμμάρια σκάγια, όσο δηλαδή ένα 36άρι φυσίγγι...
Για τους «λάτρες» επίσης της γρήγορης και κοντινής τουφεκιάς στο ορτύκι, το 12άρι θα μπορούσε να αντικατασταθεί με ένα 28άρι που ρίχνει μια πιο αραιή τουφεκιά.
Οσο και αν μειονεκτεί το μικρό διαμέτρημα, στα 12 και στα 15 μέτρα είναι σίγουρο πως θα τα καταφέρει πολύ καλά στα ορτύκια!

Νικήτας Κυπρίδημος


ΠΗΓΗ:http://www.ethnos.gr





+Κοινός Θνητός 

Δείτε και αυτό...

Τέλος κεφαλαίου.

(Το παρακάτω το είχα γράψει όταν πήρα την απόφαση να γυρίσω Ελλάδα. Δεν ξέρω γιατί δεν το δημοσίευσα. Ποτέ όμως δεν είναι αργά για να πεις ...